[Frankrijk februari 2008 - Résurgence de Font Estramar]

In februari van dit jaar zijn we eindelijk vertrokken naar het Franse deel van Catalonië om daar te duiken in Résurgence de Font Estramar. In 2007 stond Font Estramar al op het programma maar besloten we toen om op het laatste moment om toch naar de Lot af te reizen.

Résurgence de Font Estramar is een klein systeem gelegen in de gemeente Salses dat op zijn beurt is gelegen in de Oostelijke Pyreneeën. De GPS coördinaten van de lokatie zijn: N42°51'.31'' S2°57'.32''.

In 1949 werd er door twee Franse duikers voor het eerst in Estramar gedoken. Twee jaar later, in 1951, ondernam een Frans team onderleiding van Jacques-Yves Cousteau een poging om de grot voor het eerst in kaart te brengen. In de jaren die daarop volgden werden er door verschillende duikers expedities georganiseerd en werd zowel de noordelijke als zuidelijke tunnel verder in kaart gebracht. In 1955 ondernam een team samengesteld uit Haroun Tazieff, luitenant Carchereux en de broers François en Jean-Claude Guiter, een poging om in de zuidelijke tunnel af te dalen tot een diepte van 50m. Het materiaal van die tijd maakten het echter niet mogelijk om verder te gaan en zorgt er voor dat Jean-Claude Guiter zijn leven verliest tijdens de poging. Op 8 juli 1955, neemt het gemeentebestuur van Salses het besluit om de toegang tot Font Estramar te verbieden. Op verzoek van de familie, werd er op april 1956 een nieuwe expeditie georganiseerd, met als doel het lichaam van J.C.Guiter te bergen. De expeditie duurde twee dagen maar had geen resultaat

Na verloop van tijd is de toegang tot Font Estramar weer opengesteld en is hier in de jaren die daarop volgden door vele grotduikers gedoken. Door de leden van de ARFE (Association de Recherches de Font Estramar) is tussen 1986 en 1998en de grot zeer gedetailleerd in kaart gebracht en mede dankzij die inspanning beschikken grotduikers nu over een prima handvat wat gebruikt kan worden bij het plannen van hun duiken. In 2007 organiseerde de Franse grotduiker Jerome Meynie www.snoopyloop.com een tweetal expedities waarbij hij afdaalt tot een duizelingwekende diepte van wel 191m, in een diepe schacht genaamd, "Puit du Loukoum géant"……….and the quest go´s on!

De voorbereiding op een grotduik trip vergt altijd de nodige inspanning. In dit geval was de inspanning des ter grote omdat het hier om een voor ons nieuwe locatie ging.

Zoals bij elke duik dien je vooraf over een duikplan te beschikken. Om een duikplan in te kunnen vullen heb je de nodige informatie nodig. Informatie die van belang is; GPS coördinaten van de exacte locatie van de grot, een kaart van de grot, info over condities zoals: type lijn, staat van de lijn, stroming, zicht, temperatuur, aanwezigheid van silt en het type silt, diepte, aanwezigheid van restricties……etc!

Informatie over de locatie en toegankelijkheid van veel grotten is te vinden op sites als www.plongeesout.com. Deze site beschikt over een uitgebreide database, veel al met kaarten, van honderden grotten in Frankrijk. Naast het inwinnen van info via dit soort sites zijn er ook nog de verschillende forums zoals www.direxplorers.com en www.ocean-discovery.org. De beste info blijft uiteindelijk die van de eerste hand.

Als leden van DIR-NL bevinden we ons in de gelukkige positie dat een groot deel van onze leden beschikken over een cave brevet en tevens zeer actief zijn met het grotduiken in de praktijk. Het onderling uitwisselen van tips is dan ook één van de vele voordelen van het lidmaatschap van DIR-NL. Informatie die wat lastiger is om in te winnen is die van de condities ter plekken. Informatie over condities als zicht, water niveau en stroming zijn van achter een pc in NL nou eenmaal moeilijk in te schatten.

Een lange periode van droogte zorgt er voor dat het water niveau in de rivieren laag is, en er niet of nauwelijks stroming is in de grot. Doordat het water in de grot niet of nauwelijks in beweging is kan het mogelijke sediment in het water tot rust komen en naar de bodem of de vele richeltjes en plateaus zinken. Nadeel van een laag water niveau is dat het water in de rivier hoger kan staan dan het water niveau in de grot en dat water en sediment van uit de rivier de grot in stroomt, dit is bijvoorbeeld het geval bij de Ressel. Sommige grotten zijn echter gemakkelijke toegankelijk als het water niveau hoog is, er zijn zelfs grotten die nauwelijks beïnvloed worden door veel neerslag. Bij het Noordzee duiken is het de wind wat de condities bepaald, bij het grotduiken is deze neerslag. Over het algemeen kun je stellen dat de periode tussen april en oktober zich het beste leent voor het organiseren van een grotduik vakantie, de ervaring leert echter dat je met een beetje geluk en een goede voorbereiding prima het hele jaar door kunt duiken.

Tijdens een grotduik ben je vaak honderden meters verwijderd van de uitgang, en dus de weg naar de oppervlakte. Hierdoor zijn we tijdens een grotduik veel meer afhankelijk van onze uitrusting dan bij een openwater duik. Omdat we tijdens een duik dan ook niet met verrassingen geconfronteerd willen worden, proberen we materiaal pech zoveel mogelijk uit te sluiten door er voor te zorgen dat onze uitrusting tip top in orde is. Omdat de duiken die wij maken vaak complex zijn, en gebruik wordt gemaakt van scooters en verschillende gassen (stages), vergt het onderhouden aan onze uitrusting altijd een hoop tijd en aandacht. Zo moest er voor deze trip het volgende gebeuren:

• Aanschaffen nieuwe accu´s voor één van de scooters
• Uitloden/balanceren scooter
• Burn testen scooters
• Vervangenen HID lampje primare lamp
• Burn testen primare lampen
• Batterijen van backup lampen vervangen
• Testen voltage backup lampen
• Servicen eerste trap stage automaat
• Afstellen stage automaat
• Vervangen swivel manometer stage automaat
• Nieuwe lijn op spool zetten
• Extra tubbing op harnas zetten

Helaas vergt het intensief grotduiken veel van je uitrusting, en is het continue servicen van je uitrusting aan de orde van de dag. Veel mensen vinden het continue bezig zijn met hun spullen leuk en zijn altijd maar weer bezig met het aanpassen en modificeren van hun spullen. Persoonlijk vind ik dit maar zonde van mijn tijd, en ervaar ik dit, samen met het sjouwen van mijn spullen naar de grot, als het minst leuke van het grotduiken.

Nu er alles aan gedaan is om goed voorbereid naar Frankrijk af te reizen rest ons nog maar één ding, en dat is het vullen van onze flessen met de juiste gassen. Het plan was om de eerste twee dagen in Font Estramar te duiken, en vervolgens te verkassen naar de Lot en daar nog een paar dagen te duiken. Het gas wat we nodig zouden hebben voor deze trip varieerde van TX18/45, 50% en O2 voor de diepere duiken in Font Estramar en de Ressel, en EAN32 voor de ondiepere duiken. Het vullen in Frankrijk is lastig, en vaak onmogelijk zonder een eigen compressor. Het grote nadeel van een compressor mee nemen en terplekke vullen is de tijd die je er mee verliest. Het laatste wat je na een dag duiken, en sjouwen met veel zooi wil, is in de avond uren je tijd verdoen met het bedienen van dat een compressor. De buren maak je er overigens ook niet echt blij mee. Wat we het liefst na een dag grotduiken doen is de BBQ aansteken, een koud biertje pakken en lekker chillen!

Dag van vertrek:
Na een auto rit van 14 uur komen we aan bij de bed en breakfast van de familie Colmaire, dit is ons onderkomen voor de komende 3 nachten. Het rijden naar Frankrijk gaat ons eigenlijk steeds beter af. In het begin beschouwden we de rit vooral als lang en saai, maar de laatste paar keren verliepen erg relaxt. Nadat we aan zijn gekomen besluiten we om nog snel wat te gaan eten in Salses, eenmaal terug in het huisje besluiten we om gelijk te gaan slapen. De volgende dag staan we vroeg op, en na een super ontbijtje met huisgemaakte jam´s rijden we naar de grot.

Na ongeveer 10minuten, komen we aan bij de grot. Wat een prachtige plek is dit. Het contrast is hoog. Aan de ene kant, loopt de snelweg en daarnaast ligt een prachtig klein meertje waar de ingang van de grot begint. Onder de snelweg door, lopen enorme grote buizen. Door o.a. regen, kan in bepaalde seizoenen het grondwater hier dus echt uit de grond 'spuiten'. Wat een power!

We gaan eerst een uitgebreid duikplan maken. Daarna brengen we de duikspullen naar de waterkant.

Beschrijving van één van de duiken die we gemaakt hebben in deze week

Duikplanning:

• G Fun, New cave
• U Erwin1, Arno2, Pieter3
• E 2x bottom stage, Backgas reserve, 2 scooters, 2x deco stage
• E Max.D=-42m
• D zie below
• G 1x alu80 Stage-in (18/45), 1xalu80 Stage-out (18/45), 1xalu80 50/25, 1xalu40 oxygen
• E Flow, Silt

Deco:
42 - 60 18/45
30 - 1
27 - 1
24 - 1
21 - 6 50/25
18 - 6
15 - 4
12 - 4
9 - 6
6 - 27 Oxygen (12on,6off,9on)
Up6

Total Runtime=111min

Het plan is, de rechter tunnel te verkennen (zie wetnotes tekening). Deze smalle tunnel wordt Galerie des Myopes genoemd. Via Galerie Nord en Le Boulevard, kom je daar (zie grot kaart).
Tijdens deze duiken maken we gebruik van meerdere stages en zijn we dus genoodzaakt om scooters in te zetten.

Op de penetratie (heenweg) begon het zicht al slechter te worden door percolatie (loskomend stof wat op wanden en platfond zit). De gemiddelde diepte was ongeveer -35meter. Een paar meter voordat de grot naar -44meter gaat, besluiten we te keren en terug te gaan naar de exit (ingang/uitgang). We zijn op dat moment ongeveer 600meter ver in de grot. Op de terugweg krijgen we te maken een extreme silt-out (stofdeeltjes in het water) over een lengte van wel 300meter. Tijdens deze exit, zijn we gedwongen om gebruik te maken van speciale duw en trek bewegingen (deze worden je in een training geleerd!).

Deze worden toegepast zodra het zicht te slecht wordt en je elkaar niet meer kunt zien. Dit is de primitiefste manier van communiceren die je MOET toepassen om ze zo de baas te blijven. Ook voorkom je op deze manier dat je als team uit elkaar 'valt' en elkaar dus kwijt raakt met alle gevolgen van dien...
Op ieder moment in een grot is er een lijn. Of die er nu ligt of dat je deze zelf legt, er is constant een 'main' lijn. Deze (LIFE) lijn leidt je uiteindelijk naar de exit.

Je snapt dat een silt-out er ook voor zorgt dat je veel extra tijd kwijt raakt. Dit betekend, dat je over hetzelfde stuk meer tijd nodig zult hebben.
Door deze vertraging, werden we geconfronteerd met meerdere gaswisselt en ook nog los komende tie-offs (lijn afbinding). Dit alles, tijdens een extreme silt-out. Hij was zo extreem, dat je bijna je eigen lamp niet meer kon zien.

Langzaam 'kruipen' we richting de exit van de grot. We naderen Galerie Le Boulevard, het zicht wordt hier steeds beter.
Uiteindelijk is het zicht weer zo goed dat we weer 'normaal' kunnen scooteren. Al snel zien we ons eerste deco (50/25) gas op een diepte van 21meter. Deze is vastgeklipped en dubbel wrapped op de lijn. Dit om te voorkomen dat je bv in een silt-out je gas kunt vinden. De dubbele wrap is om te voorkomen dat je flessen door stroming worden verplaatst. Dit is zeker niet wenselijk. We klippen de fles aan ons vast en maken één voor één een gaswissel. Tijdens deze wissel heb je oogcontact met je buddy. Deze houdt je goed in de gaten. Op deze manier doet iedereen een gaswissel.

Nadat we dit stuk van de deco hebben afgerond, gaan we verder. Al snel zien we de zuurstof flessen die op een diepte van 6meter liggen. Ieder van ons pakt zijn eigen fles. Ook doen we hier een gaswissel om en om. Het laatste stukje van de duik zit er bijna op. Na een rustige opstijgen komen we boven. Wat een duik. In een opleiding wordt je geleerd hoe je met zulke situaties om moet gaan. De silt-outs die we tot nu toe hebben gehad was hooguit een tiental meters. Dit was wel even iets anders. Als team zijn we een stuk sterker geworden. Als leerpunt nemen we mee, dat we in zulke situaties misschien wel eerder hadden moeten keren.

Deze week hebben we meerdere duiken in Font Estramar gemaakt en we zijn daarna doorgereden naar de Lot. Deze duik 'sprong' er alleen een beetje uit

Tot de volgende keer.
Groet,
.Penetrators